نكته‌ى شايان توجّه اين‌كه : حديثى از قتادة نقل شده كه دربردارنده‌ى مضمون اغلب روايات گذشته است . قتادة مىگويد : از سعيد پرسيدم : آيا مهدى حقّ است ؟ گفت : آرى او حق است . پرسيدم : از كدامين طايفه و قبيله است ؟ گفت : از قريش . پرسيدم : از كدام تيره‌ى قريشيان ؟ جواب داد : از بنى هاشم . سؤال كردم : از كدام دسته‌ى هاشميان ؟ گفت : از فرزندان عبد المطلب . پرسيدم : از كدام فرزند وى ؟ جواب داد : از اولاد فاطمه عليها السّلام » . « 1 » با اين‌كه به جواب سؤال « چه كسى همان مهدى موعود است ؟ » بسيار نزديك شده‌ايم ، ولى هنوز بر سر راه تشخيص شخص مهدى موعود با مانع روبرو هستيم . چون واضح است اين تبارنامه‌ى فاطمى به نوادگان رسول خدا حسن و حسين عليهما السّلام ختم مىشود . بنابراين ، ما در مقابل سه احتمال قرار داديم : 1 . مهدى از فرزندان امام حسن عليه السّلام باشد . 2 . مهدى از فرزندان امام حسين عليه السّلام باشد . 3 . مهدى از اولاد حسنين عليهما السّلام - هردو - باشد . در اين ميان ، احتمال سوّم نيازمند ردّ يا قبول مستقلى ، بيش از بررسى روايات دو احتمال نخست نيست ؛ امّا فرض احتمال چهارم - يعنى اينكه از غير فرزندان حسنين عليهما السّلام باشد - از اساس باطل و غير معقول است ، به جهت تواتر اخبار صحيح كه بر فرزند فاطمه عليها السّلام و از اهل البيت عليهما السّلام بودن مهدى دلالت مىكنند . بنابراين ، بايد ادّله‌ى اثبات دو احتمال اول را بررسى كرد ؛ ليكن پيشاپيش توجه به اين نكته ضرورى است كه چنانچه كذب و بطلان ادّله‌ى احتمال اوّل ثابت گردد ، نيازى به بررسى ادّله و شواهد احتمال دوم نخواهيم داشت . زيرا پس از بطلان تمامى احتمالات ديگر ، تنها امكان صدق اين احتمال باقى مىماند كه ضرورتا اثبات خواهد شد . ازاين‌رو ، تلاش خود را بر ارزشيابى و بررسى مدارك و شواهد احتمال اوّل متمركز مىكنيم .

--> ( 1 ) . عقد الدرر / مقدسى / باب اول / ح 44 ؛ الفتن / نعيم بن حماد / ج 1 / صص 368 - 369 / ح 1082 ؛ التشريف بالمنن / ابن طاووس / ص 157 / ح 201 .